Kısa cevap
Alır. Toprak, moloz, kum ya da hazır beton taşıyan kamyon eşya taşımacılığı yapar ve aracı K1 ya da K2 yetki belgesine kayıtlıdır. Direksiyondaki şoför iki durumda da SRC 4 taşır, psikoteknik raporunu da beş yılda bir yeniler. Firmanın yalnız kendi şantiyesine çalışması bu yükümlülüğü kaldırmaz.
Şantiye yükü neden taşımacılık sayılıyor
Karayolu Taşıma Yönetmeliği, kamuya açık karayolunda motorlu taşıtla yapılan eşya taşımalarını kapsamına alır ve yükün ne olduğuna göre ayrım yapmaz. Kazı toprağı da palet üstündeki koli gibi eşyadır. Bu yüzden şantiyeden döküm sahasına giden damperli kamyon ile depodan mağazaya giden kamyon aynı kuralın içindedir.
Şoföre düşen iki belge 34. maddenin birinci fıkrasında yazılıdır. (a) bendi işe uygun mesleki yeterlilik belgesini, yani yurt içi yük taşımasında SRC 4’ü ister. (e) bendi ise her beş yılda bir alınan psikoteknik raporunu şart koşar.
Ücretle taşıma ve firmanın kendi işi, K1 ile K2
Başkasının hafriyatını bedel karşılığı taşıyan nakliyecinin kamyonu K1 belgesine kaydedilir. İnşaat firması kendi şantiyesinin toprağını kendi kamyonuyla götürüyorsa bu hususi taşımacılıktır ve K2 belgesiyle yapılır. Kendi ürettiği betonu kendi mikseriyle taşıyan santral de aynı satırdadır, mikser başka firmaya ücretle çalışmaya başladığında K1 gerekir.
Belge türü şoförün dosyasını değiştirmez. 34. madde K1 ile K2 arasında ayrım yapmadan, kapsamdaki taşıtı süren herkesten SRC ve psikoteknik raporu ister.
Maddenin sonundaki istisna dardır. Adına C1 ya da K2 belgesi düzenlenmiş gerçek kişi, belgesinde yalnız bir kamyonet kayıtlıysa ve onu kendisi kullanıyorsa SRC’den muaf tutulur. Damperli kamyon ve mikser kamyonet değil kamyon cinsidir, bu kolaylıktan yararlanamaz. Kaldı ki istisna yalnız SRC içindir, psikoteknik raporu orada da aranır.
Tek kamyonla çalışan kamyoncu için 14. maddede firma tarafında bir kolaylık bulunur. Azami yüklü ağırlığı 25 tonun altında en fazla bir kamyonla K1’e başvuran gerçek kişiden bir birim taşıt dışında kapasite istenmez. Bu hüküm yetki belgesine ilişkindir, sürücünün SRC ve rapor yükümlülüğüne dokunmaz.
Damper, dorse ve mikser için hangi ehliyet sınıfı
Sınıfı aracın ruhsatındaki azami yüklü ağırlık belirler. Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 75. ve 76. maddelerine göre sıralama aşağıdaki gibidir.
C ve CE için 21 yaşını bitirmiş olmak gerekir, CE almak isteyenin ayrıca C sınıfı ehliyeti bulunmalıdır. B sınıfından doğrudan CE’ye geçilemez.
İstanbul’da araca ve taşımacıya ait izinler
Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinin 24. maddesi, bu atıkları taşıyacak olanların mücavir alanda belediyeden, dışında mülki amirden taşıma izin belgesi almasını ister. 25. madde yükün üstünün örtülmesini, kapasitenin aşılmamasını ve tekerlekteki çamur temizlenmeden yola çıkılmamasını şart koşar.
İstanbul’da taşıma izin belgesini İBB Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı iki yıl süreyle verir. Damperin RAL 1028 sarısına boyanmış, yan yüzlerinde taşıma aracı ibaresi ile plakanın yazılı olması beklenir. Güzergâh Kullanım İzin Belgesini İBB Lojistik Yönetimi ve Terminaller Şube Müdürlüğü düzenler, taşıma kabul belgesi Hafriyat Otomasyon Sistemi üzerinden oluşturulur.
UKOME kararları lift sistemli hafriyat kamyonlarında Araç Takip Sistemi bulunmasını zorunlu tutar. 2015/8-18 sayılı karara göre arızalanan cihazı üç gün içinde onartmayan taşımacının çalışma izni iptal edilir. 30.10.2024 tarihli ve 2024/8-7 sayılı karar, İstanbul’da seyreden lift sistemli tüm araçlar için cihaz taktırma tarihini 25.07.2026 olarak belirlemiştir.
Bu izinlerin hepsi araca ve taşımacıya aittir. Hiçbiri şoförün psikoteknik raporunun yerini tutmaz.
Şoförün kendi dosyasında neler durur
Bir hafriyat işinde evrak üç ayrı yerde toplanır. Yetki belgesi ve hafriyat izinleri firmada, ruhsat ile takip cihazı araçta, aşağıdaki kalemler ise sürücünün kendisindedir.
İBB, Karayolu Yük Taşıma Yönergesi gereği Yük Taşıma Aracı Kullanım Kartını zorunlu tutuyor ve başvuruyu hafriyat aracı şoför izin sistemi üzerinden alıyor. Sürücü bu başvuruda SRC belgesini, psikoteknik raporunu ve sağlık raporunu sisteme yükler.
Takograf damperli kamyonda da zorunlu mu
Zorunlu. Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 64. maddesi kamyon, çekici ve otobüste takograf bulundurulmasını ister, damperli kamyon ile mikser de kamyon cinsi olduğu için kapsamdadır.
Sayısal takograflı araçta şoför yalnız kendi kartıyla çalışır. Başkasının kartıyla, geçersiz kartla ya da kartsız sürüş saptanırsa Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 35. maddesinin ikinci fıkrası gereği yetki belgesi sahibine her ihlal için 75 uyarma verilir.
Gece döküm sahasına gidip gündüz şantiyede sıra bekleyen sürücüde yorgunluk birikir. Dar şantiye kapısından geri manevra, yokuşta yüklü duruş ve kalabalık caddede sağa dönüş, testteki hız ve mesafe tahmini ile çevresel görüş bölümlerinin sahadaki karşılığıdır.
Rapor hangi adımlarla alınır
Hafriyat ve mikser şoförüne ayrı bir test uygulanmaz, diğer yük taşıyan sürücülerle aynı 12 teste girilir. Değerlendirme 60 ila 90 dakika sürer ve bilgisayar bilgisi gerektirmez. Kaynarca’daki merkezimiz yetki belgesi, hafriyat izni ya da SRC işlemi yapmaz, yalnız psikoteknik raporu düzenler.
Çevredeki sokaklar dar olduğundan randevuya damperli kamyon ya da mikserle gelinmez, binek araç veya toplu taşıma tercih edilir.
