Kısa cevap
Ücret karşılığı yük taşıyan kamyon, TIR ve çekici sürücüsünün geçerli bir psikoteknik raporu bulunmak zorundadır ve rapor beş yılda bir yenilenir. Yurt içi taşımada SRC 4, sınır ötesi seferde SRC 3 ayrıca aranır, SRC belgesi raporun yerini tutmaz. Denetimde basılı kâğıda değil e-Devlet kaydına bakılır.
Psikoteknik raporu hangi sürücüden istenir
Karayolu Taşıma Yönetmeliği, kapsamındaki taşıtı kullanan şoförün mesleği bakımından bedeni ve psiko-teknik açıdan sağlıklı olduğunu gösteren raporu her beş yılda bir almasını ister. Kural 34. maddenin birinci fıkrasının (e) bendindedir. Belirleyici olan direksiyondaki aracın cinsi değil, ücret karşılığı taşıma yapılmasıdır.
Yük tarafında kamyon, TIR, çekici, kamyonet ve panelvan aynı grupta durur. Oto kurtarıcı, hafriyat kamyonu ve akaryakıt tankeri kullanan şoför de yük taşıyan sürücü sayılır.
Yükümlülük yalnız şoförün omzunda değildir. Yetki belgesi sahibi firma da aynı Yönetmeliğin 40. maddesi gereği bu nitelikleri taşıyan şoför çalıştırmak zorundadır, bu yüzden nakliye firmaları raporu işe alımda ve sonraki kontrollerde sorar.
Yurt içi ve uluslararası taşımada SRC 4 ile SRC 3
Nakliye firmasının yurt içi seferlerinde çalışan sürücüden SRC 4, gümrük kapısından çıkan araçta SRC 3 sorulur. SRC 4 eğitimi 36, SRC 3 eğitimi 41 ders saatidir ve sınır ötesine gidecek sürücü SRC 4 ile yola çıkamaz.
Psikoteknik tarafında iki belge arasında ayrım yoktur. İster yurt dışına giden çekiciyi ister yurt içinde çalışan kamyonu kullanın, aynı 12 test uygulanır, aynı rapor düzenlenir ve süre yine beş yıldır.
SRC 3 sahipleri beş yılda bir yenileme eğitimine girer. Eğitim 31 saati teorik, 4 saati uygulama olmak üzere 35 ders saatidir ve sonunda sınav yoktur. Bu eğitimi tamamlamak psikoteknik raporunun süresini uzatmaz, iki tarih ayrı ayrı izlenir.
Rapor ne zaman yenilenir
Beş yıl, raporun düzenlendiği günden sayılır ve dolduğunda kendiliğinden sona erer. Ek süre ya da kısaltılmış bir yenileme yolu bulunmaz. Yenilemeye gelen sürücü 12 testin hepsine yeniden girer, rapor yeniden psikiyatri onayından geçer ve e-Devlet’e yeni tarihle yazılır.
Bitiş tarihini cüzdandaki karttan ya da eski çıktıdan takip etmek yanıltabilir. Geçerli olan e-Devlet’teki kayıttır, sefer planı yapılırken oradaki tarihe bakılır.
Uzun bir yurt dışı seferi öncesinde tarih ayrıca kontrol edilmelidir. Değerlendirme yalnız Türkiye’deki ruhsatlı merkezlerde yapıldığı için rapor yoldayken yenilenemez. Süre seferin ortasında bitecekse yenileme çıkıştan önce yapılır.
Psikiyatri onayı olmadan kayıt oluşmaz
Testi bitirmek işin yarısıdır. Psikolog imzalı raporla, rapor tarihinden sonraki 45 gün içinde kamu ya da özel sağlık kuruluşundaki bir psikiyatri uzmanına başvurulur ve kayıt e-Devlet’e bu onaydan sonra düşer.
Bu süreyi kaçıran sürücü altı ay boyunca yeniden teste alınmaz. Sefer programı sıkışık olan şoför için bu, aylarca yük alamamak anlamına gelebilir. Psikiyatri başvurusunu test gününün hemen ardına planlamak bu riski ortadan kaldırır.
Denetimde rapor yoksa ne olur
Denetimde sürücünün e-Devlet kaydı sorgulanır. Kaydı görünmeyen ya da süresi dolmuş sürücü, elinde imzalı kâğıt olsa da raporsuz sayılır ve 4925 sayılı Kanunun 26. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki idari para cezası uygulanır.
Mevzuatta bu eksiklik için aracın trafikten men edileceğine dair bir hüküm yoktur, yaptırım idari para cezasıdır. Aynı denetimde SRC belgesi de eksik çıkarsa şoföre ve onu çalıştıran işleticiye ayrı ceza yazılır. Cezaların alt sınırı her yıl yeniden değerleme oranıyla arttığından güncel tutar için tutanakta yazan madde esas alınır.
Firmanın sürücü dosyasında neler bulunur
Nakliye ve lojistik firmaları her sürücü için aynı belgeleri toplar. Filo sorumlusu için kolay yol, her sürücüyü ayrı satıra yazıp bitiş tarihlerini yan yana izlemektir.
Takograf kartı dosyanın en hassas kalemidir. Başkasının kartıyla yola çıkan sürücünün de kartını veren sürücünün de SRC belgesi iptal edilir, taşıtın kayıtlı olduğu yetki belgesi sahibine de her ihlal için 75 uyarma verilir. SRC belgesi iptal edilen şoför, psikoteknik raporu geçerli olsa bile ticari araç kullanamaz.
Aynı dönemde işe alınan sürücülerin raporları beş yıl sonra aynı aya yığılır. Bitişine üç ay kalanları işaretleyip araçların hepsini aynı gün seferden çekmeyecek biçimde randevu planlamak işi kolaylaştırır.
Test gününe nasıl gelinir
Gece seferinden inip doğrudan merkeze gelmeyin. Uykusuz girilen testte tepki ve dikkat ölçümleri gerçek durumunuzu yansıtmayabilir, bu yüzden randevuyu dinlenmiş olduğunuz bir güne alın.
Kaynarca’daki merkezimizde değerlendirme ALG psiko-teknik sürücü değerlendirme sisteminde, sorumlu psikolog eşliğinde yapılır ve 60 ila 90 dakika sürer. Bilgisayar bilgisi gerekmez, cihazın kullanımı test başlamadan gösterilir. Merkez cumartesi günleri de açıktır.
Yüklü aracın durma mesafesi otomobile göre çok daha uzun olduğu için hız ve mesafe tahmini ile çarpışma tahmini bölümleri kamyon ve TIR şoförünün günlük işine doğrudan karşılık gelir. Şehirler arası tekdüze sürüşün karşılığı sürekli dikkat ve görsel süreklilik testleridir, şehir içi dağıtımda ise çevresel görüş ve tepki hızı öne çıkar.
